Nano-ingrediënten

Nanotechnologie helpt voedsel niet alleen langer vers te houden. Het maakt ook geheel nieuwe producten mogelijk. Van verschillende voedingsmiddelen is bekend dat er nanotechnologie voor is gebruikt. Onduidelijk is echter om hoeveel en welke toepassingen het precies gaat. De roep om helderheid neemt daardoor toe.

Voorbeelden
Het Amerikaanse “Project on Emerging Nanotechnologies” houdt een database bij van producten die volgens de fabrikant (!) nanotechnologie bevatten. Hierop staat bijvoorbeeld een milkshake met nano-silicium en een thee met nano-deeltjes als smaakversterker. Lang is de lijst niet. Fabrikanten zijn doorgaans terughoudend met het verstrekken van informatie.

Ook de Europese Unie onderzocht het gebruik van nanotechnologie in voedsel. Verschillende toepassingen zijn bekend, zoals nano-silicium als antiklontermiddel in poedervormige soepen en sauzen. Daarnaast worden bijvoorbeeld ‘gezondheidsdrankjes’ met nano-zilver via het internet aangeboden.

Encapsulatie
In bovenstaande voorbeelden zijn nanodeeltjes toegevoegd aan voedsel. Maar er is meer mogelijk. Een veelbelovende techniek is encapsulatie. Met behulp van nano-zeven worden ingrediënten opgesloten in een soort mini-capsules. Dit zou kunnen leiden tot een light mayonaise die hetzelfde smaakt als de volle variant (ook wel de ‘heilige graal’ van de levensmiddelentechnologie genoemd). De deeltjes in dit product bestaan vanbuiten uit vet, maar vanbinnen uit water. Je proeft dus de volle smaak van mayonaise, maar eet grotendeels water.

Frans Kampers van het Wageningse project ‘Nanotechnology for Food & Health’ voorspelt een grote toekomst voor encapsulatie. Deze techniek zou bijvoorbeeld ook kunnen worden gebruikt om vitamines beter te laten opnemen tijdens de spijsvertering.

Onduidelijkheid
‘Nanovoedsel’ is veelbelovend. Maar er zijn ook nog veel vragen. Zo bestaat onduidelijkheid over het gezondheidsrisico van synthetische, niet-afbreekbare nanodeeltjes. In 2008 gaf de European Food Safety Authority bijvoorbeeld aan de veiligheid van gezondheidsdrankjes met nano-zilver niet te kunnen garanderen. Ook de Nederlandse RIVM en Voedsel en Waren Autoriteit pleiten voor meer risico-onderzoek.

Daarnaast wordt de roep om transparantie steeds luider. Het Britse Hogerhuis hekelde onlangs nog de geheimzinnigheid van voedselfabrikanten. Overheid en consumenten zijn onvoldoende op de hoogte van het ´nanovoedsel´ dat al in de schappen ligt. Alleen openheid van zaken kan eventueel wantrouwen wegnemen.

Etikettering
Uit onderzoek blijkt dat 87% van de consumenten vindt dat op het etiket van voedingsmiddelen vermeld moet staan dat er bij de productie nanotechnologie is gebruikt. Het is de vraag of ‘etikettering’ helpt om een overwogen keuze te maken. We weten immers van veel synthetische nanodeeltjes immers nog niet of ze veilig of onveilig zijn. Vermelding op het etiket is dus geen garantie voor veiligheid en tegelijkertijd zegt het niets over een gezondheidsrisico. Het geeft de consument wel de mogelijkheid om te kiezen voor wel of geen nano-ingredienten.

Meer informatie:

• ‘Nano op je bord’: debat tussen wetenschappers, fabrikanten, consumentenorganisaties en politici. Flux Magazine, pagina 32
• Onderzoek RIVM (2007): Health impact of nanotechnologies in food production
• Onderzoek Britse Hoger Huis over nanotechnologie in de voedselindustrie
• Onderzoek “European Food Safety Authority” over nanotechnologie