Een groene revolutie?

Eén van de grote beloftes van nanotechnologie is een groene en duurzame toekomst. Nanotechnologie zou oplossingen bieden om de problemen zoals watervervuiling, afval en klimaatverandering te lijf te gaan. We hebben het dan over ‘green nanotechnologies’. Sommigen zetten daar vraagtekens bij.

Beloftes
Een belangrijke claim is dat producten gemaakt van nanomaterialen veel efficiënter met grondstoffen omgaan. Lichtere en sterkere nanomaterialen zoals koolstofnanobuisjes zorgen dat vliegtuigen en auto´s veel minder brandstof gebruiken.

Maar het gaat verder dan dat. Tal van duurzame energie- en milieutoepassingen zijn nu of binnenkort al verkrijgbaar. Bijvoorbeeld batterijen met een veel langere levensduur, goedkopere en efficiëntere zonnecellen, waterfilters van nanomaterialen en nano-katalysatoren die chemische processen efficiënter maken.

Een andere belofte is dat nanodeeltjes kunnen dienen als duurzame tegenhanger van giftige chemicaliën of zware metalen. Bijvoorbeeld in de verf waarmee schepen worden behandeld. Aanslag zoals wieren vergroot de weerstand tijdens het varen, en dus de brandstofkosten. Traditionele verf op scheeprompen dood de kleine organismen. Nieuwe nanocoatings zorgen ervoor dat ze niet kunnen blijven plakken.

Dit zijn nog veelal beloftes vanuit de wetenschap, het bedrijfsleven en door overheden in hun actieplannen. Veel toepassingen zijn nog in de ontwikkelingsfase en sommige zelfs alleen nog in het lab. Inmiddels zijn er ook al producten op de markt zoals nano-zonnecellen, nano-batterijen of nano-katalysatoren. Tot nu domineren vooral katalysatoren en coatings als groene nanotoepassingen de markt.

De toekomst?
In de wereld van de nanotechnologie is het ‘groene’ onderzoek inclusief productontwikkeling in de mode. Uit rapporten van Lux Research blijkt dat in 2008 van alle overheidsbestedingen wereldwijd aan nanotechnologie 29% ging naar groene projecten, van alle bedrijfsinvesteringen 14% en van het geïnvesteerde durfkapitaal maar liefst 41%. Uit patentaanvragen voor nanotechnologie blijkt dat in 2008 meer dan de helft over energie- en milieutoepassingen ging.

Tegelijkertijd blijkt er nog weinig geld met groene nanotechnologie verdiend te worden. Van de totale winst die in 2007 werd gemaakt vormt het groene aandeel maar 0,6%. De verwachting is wel dat het snel zal groeien. Maar de echte commercialisering van groene nanoproducten moet nog beginnen en zal nog wel vijf tot tien jaar op zich laten wachten. Ook zijn er zorgen of ook groene nanotechnologieën niet nieuwe milieurisico's introduceren.

Meer informatie:

• Op deze website: Onzekerheid over risico’s
• Rathenau Instituut, Nederland Nanoland, 2009
• RIVM, Nanotechnologie in Perspectief, 2008
• Lux Research, Nanomaterials State of the Market Q1, 2009