Onzekerheid over risico's
Kennis ontbreekt
Zijn nanomaterialen schadelijk voor mens of milieu? Wetenschappers, beleidsmakers en politici worstelen met een dilemma. Nanomaterialen bieden prachtige kansen, maar de risico's zijn nog grotendeels onbekend. Probleem is echter dat de risico’s moeilijk te meten zijn en per toepassing sterk verschillen.
Ook speelt er een fundamenteler probleem: wat is een nanodeeltje eigenlijk? Alle deeltjes kleiner dan 200 nm? 100nm? Of is niet de grootte bepalend voor het risico, maar juist de vorm of samenstelling van het nanomateriaal?
Schadelijkheid x blootstelling
In Nederland houdt het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) bij welke nanoproducten er op de Nederlandse markt verschijnen. Het RIVM probeert de risico's in kaart te brengen voor vier categorieën: werknemers, patiënten, consumenten en het milieu. Om het risico te bepalen meet men niet alleen de schadelijkheid (toxiciteit) van het nanomateriaal. Ook de kans en duur van blootstelling spelen een rol. Cyaankali is bijvoorbeeld zeer giftig, maar als je er niet aan blootgesteld wordt, is het risico nul.
Voorbeeld
Een Brits bedrijf heeft diesel met ceriumoxide-nanodeeltjes ontwikkeld. Dit zou voor een brandstofbesparing van tien procent kunnen zorgen. Goed voor het milieu en de portemonnee dus. De Britse busmaatschappij Stagecoach gebruikt de brandstof al in haar bussen.
Toch bestaat onduidelijkheid over mogelijke schadelijke effecten. Toxicoloog Ellen Silbergeld bond al eerder de strijd tegen lood in benzine aan. In een interview in Flux magazine stelt zij dat “alles wat je in brandstof stopt, zich tot in alle hoeken en gaten van de leefomgeving zal verspreiden.” In Amerika werd de nano-brandstof dan ook niet toegelaten op de markt, maar eerst twee miljoen dollar uitgetrokken voor risico-onderzoek.
Ook het RIVM onderzoekt de risico’s van Ceriumoxide-nanodeeltjes. Daaruit blijkt dat ze geen direct effect hebben op de gezondheid. Maar, de deeltjes zouden het afweersysteem wel nadelig kunnen beïnvloeden. Om dit lange-termijn effect vast te stellen, is nader onderzoek nodig.
Dilemma
Voor werkgevers, ambtenaren en de politiek zijn onbekende risico's een lastig probleem. Hoe voorzichtig moet je zijn? Het risicobeleid voor nanomaterialen is daarom regelmatig onderwerp van discussie in de Tweede Kamer.
Meer informatie:
- Op deze website: Aanpak risico’s vraagt om actie
- Dossier nanotechnologie van de Voedsel en Waren Autoriteit (VWA)
- Nanotechnologiebeleid van de Nederlandse overheid