Nederland heeft de afgelopen twintig jaar extra geïnvesteerd in wetenschapsgebieden die belangrijk zijn voor wetenschap, economie of maatschappij. Die gebieden zijn echter niet meer wetenschappelijke publicaties gaan leveren dan andere. Dat blijkt uit het nieuwe rapport ‘Focus en massa in het wetenschappelijk onderzoek: de Nederlandse onderzoeksportfolio in internationaal perspectief’, dat op 17 maart is verschenen.
Focusgebieden
Het Ministerie van Economische Zaken hield vijf gebieden aan die marktaandeel moesten winnen, binnen Nederland en internationaal : chemie, high-tech systems, materialen, water en food & flowers. Het ministerie van OCW richtte zich op ICT, genomics en nanowetenschap. Er werden veel maatregelen genomen om massa in die focusgebieden te creëren. Zoals het oprichten van topinstituten, de toewijzing van extra middelen en het instellen van regieorganen.
Marktaandeel neemt niet toe
Gemeten naar van publicaties en conferentiebijdragen, zoals die zijn opgenomen in de database Web of Science, hebben de focusgebieden geen marktaandeel gewonnen tussen 1990 en 2008. De specialisatiegraad van Nederland is niet toegenomen. Niet binnen ons land en niet in verhouding tot andere excellente wetenschapslanden.
Gebieden die extra geld kregen, zijn op zich wel meer wetenschappelijke publicaties gaan leveren. Maar andere – niet-gestimuleerde - gebieden zijn even snel of zelfs harder gegroeid, vooral het (bio-)medisch onderzoek. De Nederlandse focusgebieden blijven ook internationaal achter, omdat andere landen in de focusgebieden veel actiever zijn, vooral in Azië.
Nader onderzoek
Waarom slaagt het focus en massa-beleid niet? Dat wil het Rathenau Instituut verder onderzoeken, door naar andere wetenschapssystemen te kijken zoals dat van China en door te onderzoeken hoe coördinatie van wetenschap werkt.
De onderzoekers presenteerden de resultaten op 17 maart aan de vaste kamercommissie OCW. Het rapport heeft veel aandacht gekregen. Er verschenen artikelen en reacties in een aantal dagbladen, zoals in de Volkskrant.
Meer informatie:
- Rapport Focus en massa in het wetenschappelijk onderzoek: de Nederlandse onderzoeksportfolio in internationaal perspectief
- Lees het persbericht
- Opiniestuk Martijn van Calmhout op www.vk.nl (21-3-2011)
- Scienguide.nl: Focus werkt niet, massa blijft gering (17-3-2011)