Het Rathenau Instituut organiseerde 30 mei de workshop Naar een nieuwe fase in de nano governance. Arie Rip van de universiteit Twente beet het spits af met een presentatie over maatschappelijk verantwoord innoveren. Nanotechnologie als parapluterm heeft volgens hem vooral beloften opgeleverd en nog weinig innovatie. In plaats van een innovatierace zien we vooral een afwachtende houding. Vraag is hoe we die ‘waiting games’ kunnen doorbreken.
Conversatie op gang houden
Wiebe Bijker van de Universiteit van Maastricht evalueerde de Maatschappelijke Dialoog Nanotechnologie. Het resultaat is meer kennis over en maatschappelijke steun voor nanotechnologie, maar ook een groter besef van de risico’s. ‘We zullen de ontwikkelingen moeten blijven monitoren en het is belangrijk de publieke conversatie op gang te houden.’
Tot slot sprak Rinie van Est van het Rathenau Instituut over de nieuwe technologische golf op het gebied van nanotechnologie, biotechnologie, informatietechnologie en cognitieve wetenschappen (NBIC). Anders dan bij het bio-debat is publieke betrokkenheid hierbij niet vanzelfsprekend. ‘Ontwikkel een Kabinetsvisie op de NBIC-convergentie’, pleitte Van Est.
Een nieuwe fase
Onder leiding van Rathenau-directeur Jan Staman debatteerden Bart Walhout (Rathenau Instituut), Sharon Gesthuizen (Tweede Kamerlid SP), Germ Visser (DSM Innovation Centre) en Pieter van Broekhuizen (IVAM) vervolgens over de noodzaak van een nieuwe fase in de maatschappelijke omgang met nanotechnologie.
Allereerst kwam de voorname rol van risico’s in het nanodebat aan bod, evenals de noodzaak tot veiligheidsmaatregelen. Het panel discussieerde onder andere over de houdbaarheid van de Europese toxiciteitregelgeving REACH, die veel tijd en geld kost. En ook hier bleken de zogeheten ‘waiting games’ een terugkerend thema in de discussie.
Convergentie of toepassingen
Een vraag die vervolgens veel discussie uitlokte, was of nanotechnologie nog wel een goede ingang is voor het maatschappelijk debat. Volgens sommigen gaat het bij nanotechnologie om veel bredere kwesties die beter besproken zouden kunnen worden onder de noemer van ‘convergentie’ van verschillende technologieën. Anderen vonden juist dat de discussie veel meer over concrete toepassingen van nanotechnologie zou moeten gaan.
Het Rathenau Instituut is sinds 2003 actief op het onderwerp nanotechnologie. Het Instituut neemt de uitkomsten van de workshop mee in de uitwerking van het thema ‘Sleuteltechnologieën’ in het werkprogramma 2011 – 2012.
Binnenkort verschijnt een uitgebreid verslag van de workshop. Download het programma.
Foto boven: Rinie van Est aan het woord
Foto midden: Jan Staman leidt de discussie
Foto onder: Germ Visser tijdens het debat
Meer informatie: