Het woord van het jaar 2011 werd het net niet, maar iedereen heeft er inmiddels van gehoord: de neutrino. En dat was te merken in een afgeladen Paard van Troje op dinsdag 20 december. In de afsluitende editie van Spinoza te Paard stond Frank Linde op het podium enthousiast te vertellen over botsende deeltjes en dure tunnels.
Beroering
“Als je nog nooit van een atoom hebt gehoord zit je hier misschien verkeerd,” begon Frank Linde zijn verhaal. Maar iedereen zit geheel op zijn plek, klaar voor de fijne details van het neutrino-experiment dat zoveel beroering veroorzaakte afgelopen jaar.
Frank Linde is directeur van het Nikhef, het Nationaal instituut voor subatomaire fysica. CERN kent hij op zijn duim en jarenlang was hij nauw betrokken bij het OPERA-experiment dat de sneller-dan-licht-neutrino’s opleverde.
Niets sneller dan het licht?
Sinds ruim een eeuw leren we uit schoolboeken en van natuurkundeleraren Einsteins regel dat niets sneller reist dan het licht. Een bundel dure deeltjes door een dito dure tunnel tussen Zwitserland en Italië lijkt die theorie onderuit te halen. Want de deeltjes reizen net iets sneller dan het licht. Zo’n 60 nanoseconden, om ongeveer precies te zijn.
En hoe meet je dat? Heel simpel: snelheid = afstand / tijd. “Maar de details zijn wat ingewikkelder,” voegde de neutrino-expert daar vlot aan toe. Daar komen wat aanvullende meetwaarden en instrumenten bij. Zoals die tunnel van 732 km van 40 miljoen om de deeltjes door te schieten, en een lab op ruim 10 kilometer onder de grond om de neutrino-meting niet te verstoren. 
Wat dat oplevert? Een dosis scepsis van collega-natuurkundigen, veel nieuwe experimenten met complexe botsingen, en een mooie afsluiter van Spinoza te Paard.
Spinoza te Paard
NWO organiseert samen met Paard van Troje en het Rathenau Instituut Spinoza te Paard. Onder het motto Ongehoorde Kennis verkennen winnaars van de NWO-Spinozapremie in het Paard van Troje de grenzen van de wetenschap. Spinoza te Paard wordt gepresenteerd door Rathenau-onderzoeker Christian van ’t Hof.
21-12-2011