Met de opkomst van DNA-tests, röntgenfoto’s, lichaams- en irisscans, spraaktechnologie en Europese databases met daarin de persoonsgegevens – en straks ook vingerafdrukken – van mogelijk zeventig miljoen mensen, veranderen de Nederlandse en Europese landsgrenzen langzaam maar zeker in technologische grenzen.
Om de omvang van de migratiestromen te beheersen, lijkt de inzet van technologie onontkoombaar. Bovendien kunnen technologieën ook bijdragen aan de ‘klantvriendelijkheid’ van het migratiebeleid. Denk bijvoorbeeld aan het versnellen van de afhandeling van verblijfsverzoeken.
Maar er kleven ook risico’s aan de inzet van technologie in het migratiebeleid. In De Migratiemachine, onder redactie van Huub Dijstelbloem en Albert Meijer, worden met name de pijnpunten blootgelegd.
Een van die pijnpunten is de betrouwbaarheid van de technologieën. Zo is het botonderzoek bij minderjarigen geen waterdicht systeem maar wel doorslaggevend bij de beslissing over toekenning van een verblijfsvergunning.
Ook is er het risico van verschuivende doelstellingen. Een duidelijk voorbeeld is het inburgeringsexamen. Hoewel dit examen deel uitmaakt van het integratiebeleid, gaat het in politieke zin onderdeel vormen van het migratiebeleid, als een middel om de migratie moeilijker en selectiever te maken. Daarmee rijst de vraag of de verantwoordelijkheid voor de spraakherkenningstechnologie niet ook moet mee verhuizen, van het ministerie dat over integratie gaat (VROM) naar het ministerie dat over migratie gaat (Justitie).
Daarnaast vormen discriminatie en inbreuk op de lichamelijke integriteit van migranten een gevaar.
Databases en het gebruik van biometrie (bijvoorbeeld de irisscan) maken het steeds beter mogelijk personen op basis van kenmerken als ras, huidskleur en godsdienst te onderscheiden. Dit soort systemen werkt systematische opsporing van bepaalde categorieën mensen in de hand die mogelijk leidt tot discriminatie van migranten.
Ook schieten het toezicht en de publieke controle op het gebruik van migratietechnologie vaak tekort. Toezichthoudende instanties zoals de Europese Toezichthouder voor Gegevensbescherming (EDPS) of het Nederlandse College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) hebben niet de bevoegdheid gekregen om bindende adviezen te geven. Hun adviezen worden vaak terzijde geschoven.
Met de essaybundel De Migratiemachine
- Voor vragen over de inhoud van de essaybundel De Migratiemachine en interviews met de auteurs: Quirine van der Klooster; 070-3421542 of q.vanderklooster(at)rathenau.nl.
- Voor het aanvragen van recensie-exemplaren: 020-6247033 of gijs(at)vangennep-boeken.nl.
Gegevens boek: ISBN 9789055159543 – 320 pp. – paperback – € 24,90
Het Rathenau Instituut laat de invloed van wetenschap en technologie op ons dagelijks leven zien en brengt de dynamiek ervan in kaart; door onafhankelijk onderzoek en debat.