Digitalisering van de openbare ruimte

Op deze pagina vindt u een preview uit het boek Check in Check uit. Geïnteresseerd? Meer informatie over het boek vindt u op de website van Nai Uitgevers. Daar kunt u ook het boek bestellen.

Hoofdstuk 2
Pasjes en poortjes
De OV-chipkaart als sleutel tot een net van poortjes 
Christian van ’t Hof

In de meeste grote steden in Europa en Zuidoost-Azië is het intussen een normaal straatbeeld: reizigers die het openbaar vervoer betreden door een contactloze chipkaart bij een leesapparaat te houden. Bliep, u hebt betaald en het poortje gaat open. In het gedigitaliseerde openbaar vervoer koopt de reiziger geen kaartje, maar checkt in en uit. Voorloper was het Octopus-systeem in Hongkong. Grootste is momenteel Suica in Japan.¹ Het Nederlandse OV-chipkaartsysteem lijkt qua technologie op deze systemen. De omvang en wijze van invoering is echter uniek: één chipkaart voor het hele Nederlandse openbaar vervoer – nota bene in een polderlandschap dat veel belangentegenstellingen kent.

Behalve een betaalsysteem moet de OV-chipkaart ook een systeem opleveren dat de reizigersstroom inzichtelijker en beter beheersbaar maakt: vraag en aanbod zouden beter op elkaar kunnen worden afgestemd, gewenst reisgedrag kan worden beloond met kortingen, de vervoerder krijgt meer mogelijkheden voor marketing, zwartrijders kunnen gemakkelijker uit het openbaar vervoer worden geweerd. Zie hier de wording van een controlerend net, met de chipkaart als sleutel. Gaande de invoering kwamen overheden, bedrijven en belangenorganisaties in actie om meer controle te krijgen op het net, om zo mee te beslissen over wat het systeem wel of niet van de reiziger mag zien. Eind 2009 is het OV-chipkaartsysteem allesbehalve klaar. Het is een controlerend net met zoveel mazen, dat een groot deel van de oorspronkelijke doelen nog ver weg is. Mogelijkheden voor de reiziger om zelf informatie uit het net te benutten (user empowerment) blijken beperkt.

Verder lezen? Bestel het boek!