Synthetische biologie

Medicijnen, geproduceerd door kunstmatige bacteriën. Genetisch omgebouwde algen die ons schone energie leveren. Nieuw DNA-materiaal op bestelling. De verwachtingen van de synthetische biologie zijn hooggespannen.

Kunstmatig leven?
In de synthetische biologie gebruiken wetenschappers genetisch materiaal als bouwstenen voor het ontwerpen van nieuwe biologische systemen. Dat biedt een wereld aan mogelijkheden. Bijvoorbeeld voor de gezondheidszorg. Maar er zijn ook zorgen. Door het ombouwen van bestaande bacteriën of virussen kunnen nieuwe ziekteverwekkers ontstaan. En synthetische biologie kan ook gebruikt worden om biologische wapens te maken. De ontwikkelingen roepen bovendien vragen op over intellectueel eigendom en ethiek. Kun je patent aanvragen op een nieuw organisme? Is het gepast om kunstmatig leven te maken?

Activiteiten Rathenau Instituut
Het Rathenau Instituut draagt actief bij aan het debat over synthetische biologie en volgt de ontwikkelingen nationaal en internationaal (SynBio documenten). Wij organiseerden een workshop met deskundigen over de vraag hoe misbruik van kennis voor wapenontwikkeling kan worden voorkomen en hoe we in Nederland kunnen bijdragen aan ‘biosecurity’ (Biosecurity at the science-policy nexus). Ook werken we samen met de COGEM. Dit is een commissie die de Nederlandse overheid adviseert over regelgeving waarmee gewaakt wordt over de veiligheid van genetische modificatie en van synthetische biologie. Daarover bracht de COGEM het rapport Biologische Machines uit.

Naar een bredere maatschappelijke discussie
Als bijdrage aan een bredere maatschappelijke discussie over synthetische biologie hebben we toekomstbeelden gemaakt van mogelijke  toepassingen en gevolgen van synthetische biologie (SynBio toekomsten).  Het gaat in deze discussie niet alleen over regelgeving, maar ook over het maatschappelijk nut van synthetische biologie en de vraag hoe ver we willen gaan met het maken van kunstmatige vormen van leven. Wij hebben politieke jongeren organisaties in Nederland uitgenodigd om daarover in debat  te gaan tijdens een bijeenkomst in Amsterdam met studenten die deelnemen  aan de jaarlijkse internationale Genetically Engineered Machines (iGEM) competitie. Het resultaat was een levendige Meeting of Young Minds.

Internationale projecten
We doen mee aan twee Europese onderzoeksprojecten over de maatschappelijke aspecten van synthetische biologie. In het SYBHEL project gaat het om ethische en juridische vragen die worden opgeroepen door de verwachte toekomstige medische toepassingen van synthetische biologie. In het GEST project vergelijken we de manier waarop wordt omgegaan met maatschappelijke aspecten van synthetische biologie in Europa, China en India. Wij  werkten ook mee aan een workshop project in de VS, georganiseerd door het J.Craig Venter Institute, waarin de mogelijke maatschappelijke betekenis en gevolgen van synthetische biologie voor de toekomst in kaart zijn gebracht.

Convergerende technologieën
Synthetische biologie is een voorbeeld van een convergerende technologie waarin verschillende wetenschapsgebieden samenkomen en bijdragen aan een toenemende maakbaarheid van het  leven. Daarover publiceerde het Rathenau Instituut het boek Leven als Bouwpakket en coördineerden wij het project Making Perfect Life in opdracht van het Europese Parlement.