Een nieuwe technologische golf

Nanotechnologie drukt een stempel op technologische ontwikkelingen. Vergelijk het met ICT. Ook dat is een doorbraaktechnologie, die met de komst van automatische productiesystemen, de personal computer, internet en mobiele telefoon voor enorme veranderingen in wetenschap, industrie en samenleving heeft gezorgd. Nano belooft eenzelfde impact te hebben.

Nanotechnologie is onmisbaar om het ijzeren tempo waarin computerchips kleiner, krachtiger en zuiniger worden vol te houden. Met nanotechnologie kunnen we nieuwe materialen maken. Dit leidde al tot doorzichtige zonnebrandcrèmes, zelfreinigende ramen en krasvaste lakken. En nanotechnologie zorgt voor een revolutie in de biotechnologie. Synthetisch biologen beschouwen de levende natuur als een verzameling bouwstenen en bouwden in 2008 het complete DNA van een bacterie na. De voorspelling is dat ze het binnenkort in een lege bacterie aan de praat kunnen krijgen.

Meer dan materie
Nanotechnologie is dus meer dan het maken van nieuwe materialen. Het brengt ook andere sleuteltechnologieën samen: informatietechnologie, biotechnologie en ook het snelgroeiende gebied van de hersenwetenschappen. Deze ontwikkeling wordt ook wel ‘NBIC-convergentie’ genoemd (Nano, Bio, Info, Cogno). De verwachting is dat de integratie van deze sleuteltechnologieën leidt tot toepassingen waarmee we steeds meer kunnen ingrijpen in lichaam en geest.

Nieuwe visies, nieuwe vragen
Door de talloze mogelijkheden van nanotechnologie ontstaan nieuwe toekomstbeelden, waardoor nieuwe en bekende vragen op de agenda worden gezet. Vragen over veiligheid: behalve het DNA van een bacterie is in 2002 ook het DNA van het Spaanse griepvirus al nagebouwd. Maar ook lastiger vragen over wenselijkheid en maakbaarheid. Willen we leven in een gedigitaliseerde omgeving die steeds meer van ons wil weten en komt te weten? Hoe ver willen we gaan met sleutelen aan ons humeur, concentratie of intelligentie?

Zegje doen
Het Rathenau Instituut vindt het belangrijk dat de samenleving op de hoogte is van deze ontwikkelingen en zich een mening kan vormen over de gevolgen. Wat vinden we van een toekomst met gezondheidszorg op maat? Een toekomst waarin we beperkingen kunnen afleggen en zullen leven in een omgeving die zich naadloos aan ons aanpast? Een omgeving die duurzaam is, waarin zaken niet stuk gaan en als dat wel gebeurt, dat dingen zichzelf repareren. Dat zou onze omgeving kunnen worden. Willen we zo leven? Daarover moeten burgers hun zegje kunnen doen, want als wetenschap en bedrijfsleven de bouwblokken van de natuur in handen hebben, mag je niet verwachten dat publiek en politiek alleen maar toekijken.

Meer informatie:

• Leven als Bouwpakket: publicatie van het Rathenau Instituut over de ethische uitdagingen van de nieuwe technologische golf
• Rapport High Level Expert Group Foresighting the New Technology Wave.