Koolstof-nanobuisjes

Koolstof nanobuisjes zijn het gedroomde materiaal van veel ontwerpers. Ze zijn licht, honderd keer sterker dan staal en buigzaam tegelijk. Ze kunnen zelfs elektriciteit geleiden. Niet voor niets worden de buisjes al verwerkt in bijvoorbeeld sportartikelen, auto-onderdelen en flexibele displays. Toch bestaan ook zorgen over de risico’s van koolstof nanobuisjes voor werknemers en consumenten.

Voorbeeld: winnende racefiets
Op het frame van een fiets zijn verschillende krachten van invloed. Het is belangrijk een juiste verhouding te vinden tussen stijfheid en buigzaamheid. Door koolstof nanobuisjes in de juiste richting te leggen proberen ontwerpers een frame tot op de kleinste schaal te optimaliseren. In 2006 reed Floyd Landis de Tour de France op een fiets van koolstof nanomateriaal

Vele toepassingen
Door hun bijzondere eigenschappen kennen koolstof nanobuisjes veel materiaaltoepassingen. Autofabrikanten voegen ze bijvoorbeeld toe aan plastic onderdelen. Bij het spuiten trekken de deeltjes verfdeeltjes aan en is minder verf nodig. In de textielsector werkt men aan nanostoffen voor bijvoorbeeld isolerende kleding of kogelwerende vesten. Chinese onderzoekers ontwikkelden een flinterdun folie van koolstof nanobuisjes dat gebruikt kan worden als flexibele luidspreker.

Zorgen
In 2008 lieten de Ministeries van Sociale Zaken en VROM de risico’s rond koolstof nanodeeltjes in kaart brengen. De uitkomst was zorgwekkend en aanleiding voor kamervragen. Wat is het probleem? Net als fijnstof kunnen bepaalde losse nanodeeltjes schadelijk zijn voor de gezondheid. Vanwege hun geringe grootte lijken ze moeilijk af te breken in het lichaam. Om de precieze gevolgen hiervan te weten, is meer onderzoek nodig.

In de tussentijd is het nodig het gebruik van koolstof nanodeeltjes beter te reguleren. De overheid heeft nu onvoldoende zicht op welke producten deze nanodeeltjes bevatten. Producenten van koolstof nanodeeltjes zeggen zich bewust te zijn van de risico’s. Toch is de informatievoorziening richting werknemers en consumenten gebrekkig. De Sociaal Economische Raad en vakbond FNV pleitten daarom voor tijdelijke toepassing van het voorzorgsbeginsel.

Genuanceerd debat
Het Rathenau Instituut deelt bovenstaande zorgen, maar is voorstander van een genuanceerd debat. Niet alle nanodeeltjes zijn hetzelfde. In de publicatie Tien lessen voor een nanodialoog roept het Rathenau Instituut daarom de overheid op om te investeren in gericht risico-onderzoek. Er moet heldere informatie komen over concrete nanoproducten, richtlijnen en overgebleven onzekerheden. Ook moet ze maatschappelijke organisaties betrekken bij de vorming van nieuw beleid. Zo kan de Nederlandse industrie de mogelijkheden van nanotechnologie benutten, terwijl ook de risico’s op waarde worden geschat.