Verven en lakken

Nanotechnologie heeft in de verf- en lakindustrie voor een ‘stille revolutie’ gezorgd. Steeds vaker gebruikt men nanodeeltjes om bijvoorbeeld krasvaste autolak of isolerende buitenbeits te maken. Regelgeving moet ervoor zorgen dat het gebruik van nanodeeltjes op een goede manier geschiedt.

Nanodeeltjes als extra ingrediënt
Verven en lakken bestaan uit drie hoofdbestanddelen. Bindmiddel zorgt ervoor dat de verf na het aanbrengen hard wordt. Oplosmiddel houdt het product tot die tijd vloeibaar. Pigmenten zijn kleine korrels vaste stof, die de kleur en textuur van het eindproduct bepalen.

Fabrikanten voegen steeds vaker nanodeeltjes toe om de eigenschappen van verven, lakken en coatings te verbeteren. Sommige nanodeeltjes zorgen voor een krasvrije bescherming. Andere werken brandwerend. Weer andere werken waterafstotend: het ‘lotuseffect’. Of ze helpen de droogtijd verkorten of werken antibacterieel.

Huidige toepassingen
Verschillende chemiebedrijven (bv. AkzoNobel en BEHR) brachten al verven met nano-additieven op de markt. Volgens marktonderzoek van de Europese Unie zijn deze verven vooral populair onder doe-het-zelvers. De NS voorziet haar treinstellen van een antigraffiti coating met titanium- en siliciumdioxide. Ook in de auto-industrie zijn toepassingen te vinden. Zo spuit Mercedes-Benz sinds 2004 een krasbestendige laklaag met nanodeeltjes keramiek op haar modellen.

Strengere regelgeving?
Verf- en lakproducenten zijn optimistisch over de mogelijkheden van nanotechnologie. Strengere regelgeving zou het gebruik van nanodeeltjes moeten stimuleren. De Europese richtlijn 1999/13/EC legt bijvoorbeeld het gebruik van vluchtige organische stoffen als terpentine aan banden. Nanodeeltjes bieden een veilig alternatief voor dit oplosmiddel, zo stellen producenten.

Ook de FNV pleit voor strengere regelgeving, maar wil hiermee het gebruik van nano-additieven juist terugdringen. De vakbond maakt zich zorgen over de risico’s die werknemers lopen tijdens het productieproces. Milieuorganisatie Friends of the Earth deelt deze zorg en pleit voor toepassing van het voorzorgsbeginsel.

Europese afspraken
Het Europees Parlement riep in april 2009 op tot verdere afspraken over regelgeving van nanomaterialen. Er komt extra geld vrij voor onderzoek naar de risico’s van nanotechnologie. Fabrikanten van nanomaterialen wordt een ‘zorgvuldigheidsplicht’ opgelegd.

De registratie van nanomaterialen binnen de Europese Unie is echter nog niet geregeld. Voor een dergelijk register is het afspreken van uniforme definitie van nanomaterialen van cruciaal belang en dat blijkt nou net het struikelblok te zijn. Wanneer we deze definitie kunnen verwachten, is onduidelijk.