Nanosensoren

Nanosensoren hebben vele toepassingen. In de medische wereld helpen ze bloedwaarden te bepalen. In de voedselindustrie waarschuwen ze tegen schimmels en bederf. Ook bij het bewaken van de waterkwaliteit worden ze gebruikt. De vraag is echter of dit de veiligheid, of enkel het gevoel van veiligheid vergroot.

Constante controle
In Nederland wordt al het drinkwater gezuiverd. Toch blijft het gevaar van ziekteverwekkers bestaan. Denk maar aan de legionellabacterie. Deze gedijt goed in de leidingen van douches, zwembaden en fonteinen. Hoe eerder de bacterie wordt ontdekt, hoe kleiner het gevaar. Nanotechnologie kan hierbij helpen.

Voorbeeld: sensor waarschuwt voor bacteriën
Het Amerikaanse EarlyWarning Inc. ontwikkelde een gevoelig testsysteem. Deze houdt het kraanwater constant in de gaten. Met behulp van koolstof nanobuisjes bouwde men verschillende sensoren. Elke sensor is gekoppeld een specifieke bacterie of ziekteverwekker. De sensoren zijn geplaatst op een chip, die in verbinding staat met een computer.

Convergentie
Nanosensoren zijn een mooi voorbeeld van de versmelting (convergentie) van nanotechnologie, biotechnologie en ICT. Kennis van de DNA-structuur is essentieel. Alleen zo is een koppeling te maken tussen bijvoorbeeld koolstof nanobuisjes en ziekteverwekkers. Met behulp van ICT wordt de chemische koppeling vervolgens omgezet in een elektronisch waarschuwingssignaal.

Dilemma’s en realiteitszin
Gaan nanosensoren de wereld veranderen? Dit is onderwerp van veel discussie. Sommige wetenschappers voorspellen dat de kleine ‘verklikkers’ zullen bijdragen aan een slimme leefomgeving. Denk aan kleding die zich automatisch aanpast aan je lichaamstemperatuur. Of aan elektronische neuzen die ongemerkt speuren naar verdachte stoffen als drugs of explosieven. Dit leidt tot ethische vragen rond privacy en technologie in de publieke ruimte. Andere wetenschappers pleiten voor meer realiteitszin. Volgens hen moet het debat gaan over concrete toepassingen en niet over sciencefictionachtige scenario’s.

De nanosensor voor drinkwatercontrole is zo’n concrete toepassing. Het privacyvraagstuk lijkt hier minder relevant. Wel is de vraag of het gevoel van veiligheid dat wordt gecreëerd terecht is. Registreert een sensor iedere vervuiling? En is iedere bacterie schadelijk?