Wetenschappers en bedrijven
Wetenschappelijke onderzoeksinstituten
MESA+, Kavli Institute of Nanoscience, BioMade, IMM, CBM, BioNT, TNO, CSB, Philips Research Europe en anderen; Nederland kent vele topinstituten op het gebied van nanotechnologie. Door samenwerkingsverbanden trachten zij de krachten te bundelen. Denk bijvoorbeeld aan NanoNextNL. Dit is een consortium van meer dan honderd bedrijven, universiteiten, kennisinstituten en universitaire medische centra. Dit consortium heeft een budget van 250 miljoen euro.
NanoNextNL is de opvolger van het Nederlandse Nano-Initiatief (NNI). Dit samenwerkingsverband tussen overheid, bedrijfsleven en universiteiten werd in 2008 in het leven geroepen. Het onderzoek binnen NanoNextNL richt zich op tien thema’s: energie, nanomedicine, schoon water, voedsel, beyond Moore (nano-electronica), nanomaterialen, bionanotechnologie, nanofabricatie, sensoren en risico analyse & impact van nanotechnologie.
(Nano-)wetenschappers
Nederland kent verschillende ´grote namen´ op het gebied van nano-onderzoek. Denk bijvoorbeeld aan Albert van der Berg (lab-on-a-chip technology), Leo Kouwenhoven (quantum transport in halfgeleider materialen), Ben Feringa (moleculaire motortjes), Frans Kampers (nano-voedseltechnologie), Sylvia Speller (nano-materialen, lid van de Commissie Maatschappelijke Dialoog Nanotechnologie) of Cees Dekker (voorheen koolstofnanobuisjes, nu DNA-reparatie). Deze nano-wetenschappers doen niet alleen baanbrekend onderzoek. Enkelen van hen profileren zich nadrukkelijk als expert in het publieke nano-debat.
Ook andere wetenschappers nemen deel aan dit debat. Zo wees toxicoloog Paul Borm als één van de eersten op mogelijke risico’s van nanodeeltjes. In een interview met NRC-Handelsblad stelde hij dat koolstofnanobuisjes een ontsteking kunnen veroorzaken ‘die lijkt op het beginstadium van asbestkanker’. Het interview was aanleiding voor Kamervragen. Later maakte Paul Borm ook deel uit van de Commissie Maatschappelijke Dialoog Nanotechnologie.
Nano-bedrijven
In 2006 waren in Nederland zo’n 270 bedrijven actief op het gebied van nanotechnologie. Denk aan AKZO-Nobel, DSM, ASML en Shell Research. Maar ook nieuwe ondernemingen als bijvoorbeeld Helianthos (zonnecellen), NXP (semiconductors) en Element Six (nanomaterialen). Gezien het fundamentele karakter van nano-onderzoek, werken bedrijven vaak nauw samen met universiteiten en andere kennisinstellingen.
Toch is niet altijd duidelijk welke bedrijven allemaal gebruik maken van nanotechnologie. Zo praat Dimmen Breen, directeur van het bedrijf NanoServices, open over zijn producten in de media, maar doen andere bedrijven er het zwijgen toe. Het Britse Hogerhuis vindt bijvoorbeeld dat de voedingsindustrie te weinig openheid geeft over het gebruik van nanotechnologie in de sector. In Nederland richtte het VNO-NCW, de grootste ondernemersorganisatie van Nederland, de Werkgroep Nanotechnologie om het risico-debat tussen overheid en bedrijfsleven te faciliteren. Zo nam VNO-NCW deel aan het SER-advies over omgaan met nanodeeltjes op de werkvloer. Een ander voorbeeld is het debat over nanotechnologie en cosmetica op 18 november 2009 dat Willem Henk Streekstra van VNO-NCW samen met Ronald van Welie van de de Nederlandse Cosmetica Vereniging organiseerde.