• U moet ingelogd zijn om onderwerpen te kunnen volgen.

    Log-in als u al een account heeft of maak een gratis account aan.

30 jaar Rathenau Instituut

Het Rathenau Instituut stimuleert nu dertig jaar de publieke en politieke meningsvorming over wetenschap en technologie. Eerst alleen met publicaties over de maatschappelijke effecten van nieuwe technologieën. Later kwamen daar twee taken bij: het organiseren van debatten over technologieën die in de samenleving tot beroering leiden. En het systematisch bestuderen van het wetenschapssysteem.

Op 17 juni 2016 was het 30 jaar geleden dat het Rathenau Instituut werd opgericht. Op 17 juni 1986 ondertekende toenmalig minister Wim Deetman van Onderwijs en Wetenschappen het Instellingsbesluit. Bij de oprichting heette de organisatie NOTA, de Nederlandse Organisatie voor Technologisch Aspectenonderzoek.

Als eerbetoon aan Gerhart Rathenau, natuurkundige en voormalig directeur van het Philips Natlab, werd de NOTA op 2 juni 1994 omgedoopt tot het Rathenau Instituut. Want de aanleiding voor de oprichting van de NOTA was een aanbeveling van de Commissie Rathenau uit 1979. Rathenau voorzag toen de snelle ontwikkeling van de personal computer en de grote invloed die dat zou hebben op de maatschappij en de werkgelegenheid. Zijn commissie adviseerde om de maatschappelijke betekenis van technologie voortaan systematisch te bestuderen.

‘Technologisch aspectenonderzoek’
In het Instellingsbesluit van 1986 krijgt het Instituut opdracht tot het doen van ‘Technologisch Aspectenonderzoek’. Daaronder verstaat men het ‘geheel van activiteiten en alle daarbij gebruikte methoden om zo vroeg mogelijk de verschillende aspecten en consequenties van een technologische of wetenschappelijke ontwikkeling voor de bevolking te bestuderen’. Na een evaluatie in 1992 wordt het Instituut gevraagd ook een actievere rol te spelen bij discussies over de maatschappelijke gevolgen van technologie. In 1994 krijgt het instituut er een belangrijke taak bij. Voortaan zal het ook de werking van het wetenschapssysteem bestuderen. Dit doet het instituut door feiten en cijfers te integreren, toegankelijk te maken en door het verzamelen van ontbrekende data over de wetenschap.

Belangrijke rol
Een belangrijke rol van het Rathenau Instituut is het informeren van het parlement en de beleidsmakers. In het Instellingsbesluit wordt het instituut verplicht tot het twee keer per jaar opstellen van een rapport‚ ‘met het oog op het beleid inzake de integratie van wetenschap en technologie in de samenleving’. Inmiddels informeert het Rathenau Instituut de politiek en het beleid over veel meer onderwerpen.

In de zomer van 2015 bijvoorbeeld, barstte het debat over de gevolgen van robots en verregaande automatisering voor ons werk volop los. Van grote invloed daarop was het rapport ‘Werken aan de robotsamenleving’. Het Rathenau Instituut schreef dat op verzoek van de Tweede Kamer. In een Kamerbrief loofde minister Asscher van Sociale Zaken en Werkgelegenheid het instituut. Hij  noemde zowel rapport als het rondetafelgesprek in de Tweede Kamer ‘bijzonder waardevol’.

Brugfunctie
Dit jaar vieren we dat we dertig jaar expertise hebben opgebouwd om de brugfunctie tussen wetenschap, politiek en samenleving te vervullen. Precies zoals Gerhart Rathenau dat wenste en zoals toenmalig minister Deetman dat mogelijk maakte. Democratic science heette dat in de jaren ’80, en ons instituut heeft zich hiervoor al vanaf de oprichting ingezet. Maar Democratic science is veel meer dan een ideaal. In een hoogtechnologische kennissamenleving is het ook een economische noodzaak. Bedrijven, onderzoekers en zelfs studenten moeten al in een vroege fase nadenken over de maatschappelijke en ethische effecten van hun nieuwe vindingen.

Het Rathenau Instituut kijkt ernaar uit om, vanuit het hart van de fascinerende ontwikkelingen in technologie en wetenschap, zijn rol de komende dertig jaar net zo succesvol te vervullen als de afgelopen dertig jaar.

Lees ook: 'De man die Nederland aan de personal computer kreeg', een longread over Gerhart Rathenau, de naamgever van het Rathenau Instituut.

 

Tweets by @RathenauNL

Praat mee over dit onderwerp via sociale media

Wij horen graag wat u van onze publicaties vindt en gaan graag de dialoog met u aan. Praat mee via #rathenau