• U moet ingelogd zijn om onderwerpen te kunnen volgen.

    Log-in als u al een account heeft of maak een gratis account aan.

Duurzaam Grondstoffenbeleid is Economisch Noodzakelijk

Grondstoffen: "een gigantisch en urgent economisch probleem." Verslag presentatie rapport 'Grondstoffenhonger duurzaam stillen' op 19 maart.

Hoe kunnen we in de toekomst op een verantwoorde manier belangrijke grondstoffen veiligstellen? Op donderdag 19 maart presenteerde het Rathenau Instituut in Nieuwspoort het rapport 'Grondstoffenhonger duurzaam stillen'.

‘Het grondstoffenprobleem is geen milieuprobleem, maar een gigantisch en urgent economisch probleem waarbij milieu een belangrijk element is. Duurzaamheid is daarom een kwestie van economische noodzaak,’ reageerde Europarlementariër Gerben-Jan Gerbrandy (D66) op het rapport ‘Grondstoffenhonger duurzaam stillen’ dat het Rathenau Instituut donderdag 19 maart jongstleden in Nieuwspoort presenteerde. 

Transitie onvermijdelijk
In dit rapport beantwoordt het Rathenau Instituut de vraag hoe de overheid haar streven naar een duurzaam grondstoffengebruik handen en voeten kan geven. Gerbrandy benadrukt dat als we ook in de toekomst een gevulde maag willen hebben, een smartphone en een tablet in onze jaszak, en een wereld waarin de economie blijft groeien,  de transitie naar duurzaam grondstoffengebruik onvermijdelijk is.

Mens, milieu en economie zijn beter af als grondstoffen zo efficiënt mogelijk worden gebruikt en als er zo min mogelijk afval is. Daarvoor is meer nodig dan het recyclen van glas, papier en plastic. Het gaat erom de toegang tot cruciale grondstoffen op een duurzame manier veilig te stellen, concluderen de onderzoekers.

Stel minimumeisen
Dat kan door minimumeisen te stellen aan de winning, zoals succesvol in Congo is gebeurd. Daar is de winning van tin uit de sfeer van het gewapend conflict  gehaald. Ook is het voor een duurzame grondstoffenvoorziening belangrijk om recycling rendabel te maken. Binnen Europa moet onderzoek uitwijzen of het verschuiven van de belasting van arbeid naar grondstoffen daarbij kan helpen. Buiten Europa stelt het Rathenau Instituut voor te experimenteren met een Sustainable Economic Zone: een economische zone waarin sociale en ecologische minimumeisen het uitgangspunt vormen voor samenwerking met grondstofrijke landen. 

Een extra probleem bij het stillen van de grondstoffenhonger is de toegang tot cruciale grondstoffen. Zo is de Europese Unie voor indium – nodig voor smartphones, tablets en tv- en computerschermen – bijna helemaal afhankelijk van China, dat deze grondstof steeds vaker zelf nodig heeft. Het grondstoffenprobleem blijkt in toenemende mate een geopolitiek vraagstuk dat, nog meer dan nu al het geval is, gepaard kan gaan met politieke spanningen. De toegang tot en het duurzaam gebruik van grondstoffen is daarom een Europese kwestie. 

Kritische grondstoffen
De Speciale Gezant Natuurlijke Hulpbronnen (ministerie van Buitenlandse Zaken) Dirk-Jan Koch vertelde tijdens de presentatie dat het ministerie van Economische Zaken gaat onderzoeken welke grondstoffen ‘kritisch’ zijn voor de Nederlandse economie. ‘Kritisch’ betekent dan dat de beschikbaarheid ervan invloed heeft op of de bedrijfszekerheid, of het bedrijfsresultaat of de bedrijfsreputatie. Koch, lid van de Stuurgroep van het onderzoek, voelt meer voor de nieuwe, bredere definitie van het Rathenau-rapport: kijk niet alleen hoe instabiel de bronlanden zijn, maar kijk ook naar de mensenrechtensituatie daar. Hoe meer mensenrechtenschendingen in een bronland plaatsvinden, hoe kritischer de grondstof is. ‘Dat is een terechte en goede suggestie die ik inmiddels heb voorgelegd, en die in het onderzoek wordt meegenomen.’

Met het rapport hoopt het Rathenau Instituut het debat over het grondstoffenbeleid, de circulaire economie, regionale economische ontwikkeling en de raakvlakken met het Nederlandse en Europese handelsbeleid te voeden. 

Krom, A., A. van Waes, R. van Est & F. Brom (redactie), Grondstoffenhonger duurzaam stillen, Den Haag, Rathenau Instituut 2015

Tweets by @RathenauNL

Praat mee over dit onderwerp via sociale media

Wij horen graag wat u van onze publicaties vindt en gaan graag de dialoog met u aan. Praat mee via #rathenau