calendar tag arrow download print
Image
factsheet
27 augustus 2021

Promoties en masters in Nederland

promoveren onderzoek master
Goed academisch opgeleide professionals zijn een belangrijke opbrengst van het wetenschappelijk onderzoek. Ook zijn ze van groot belang voor bedrijven en instellingen. In deze factsheet kijken we naar het aantal behaalde masterdiploma’s en promoties in de afgelopen jaren, naar wetenschapsgebied en man/vrouw verhouding. En laten we het promotierendement zien van promovendi met dienstverband. We zagen een toename in de aantallen afgestudeerde masterstudenten. Ook de aantallen gepromoveerden namen jaarlijks toe, met (kleine) dalingen in 2017 en 2020. Ongeveer 75% van de promovendi in dienstverband rondt de promotie succesvol af.

In het kort

  • In de afgelopen jaren is het aantal studenten in Nederland dat een masterdiploma behaald fors gestegen, ook zijn er meer mensen gepromoveerd.
  • Het grootste gedeelte van de promoties in 2020 wordt behaald in het wetenschapsgebied Gezondheid.
  • Mannen zijn bij het behalen van een masterdiploma of promotie meer vertegenwoordigd bij Techniek en Natuur, vrouwen daarentegen bij Gezondheid en Sociale wetenschappen.

Hoeveel masterdiploma’s zijn er tussen 2009 en 2019 per wetenschapsgebied behaald?

Het aantal studenten dat een masterdiploma haalt is in de afgelopen jaren sterk toegenomen. De man/vrouw verhouding is duidelijk merkbaar bij de studierichtingen. In 2019 waren mannen vaker vertegenwoordigd in de studierichtingen Techniek (71%), Natuurwetenschappen (59%) en Economie (58%), dan vrouwen. Deze verhouding blijft gedurende de periode redelijk constant, met uitzondering van wetenschapsgebied Techniek. Daar stijgt het aandeel vrouwen van 23% in 2013 naar 29% in 2019. Bij alle andere studierichtingen zijn vrouwen in de meerderheid: Sociale wetenschappen (73%), Gezondheidszorg (70%), Taalwetenschappen (65%). In totaal wordt 55% van alle masterdiploma’s in Nederland uitgereikt aan vrouwen (dit aandeel blijft vrij stabiel over de periode 2009-2018).

Het aantal masterdiploma’s is in 2019 volgens data van Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) 46.501 (incl. sector overstijgende disciplines); dat is 43 procent hoger dan in 2009. Als we kijken naar de Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) cijfers van eerdere jaren dan zien we sinds het begin van deze eeuw zelfs een stijging van meer dan 100 procent (masters en “oude doctoraal” cijfers opgeteld). De output van de universiteiten is daarmee fors toegenomen.

In de onderstaande grafiek is de verdeling van al deze diploma’s over de afzonderlijke wetenschapsgebieden zichtbaar. Sociale wetenschappen en Economie zijn op afstand de studierichtingen met de meeste gediplomeerde masters. In alle wetenschapsgebieden is sprake van een toename in het aantal gediplomeerde masters sinds 2009, behalve voor de universitaire lerarenopleiding. Hier is sinds 2013 een dalende trend te zien. De procentueel sterkste stijgers sinds 2009 zijn Natuurwetenschappen (+95%), Landbouw (+86%), Techniek (+72%) en Economie (+71%). 

Hoeveel wetenschappers zijn er in de afgelopen jaren gepromoveerd in Nederland en in welke wetenschapsgebieden?

De belangstelling om te promoveren is groeiende. Sinds de ontwikkeling van het zogeheten AIO-stelsel (assistent in opleiding) in het midden van de jaren tachtig van de vorige eeuw is er sprake van een gestage groei van het aantal promoties. Zo waren er 25 jaar geleden minder dan 2.000 promoties per jaar, en is dit in 2020 de 4.400 gepasseerd. Ondanks de opwaartse trend, is er in 2020 een duidelijke afname in het aantal gepromoveerden. Ten opzichte van het jaar daarvoor zijn er in 2020 bijna 500 minder mensen gepromoveerd. Een mogelijke verklaring is de coronacrisis, waardoor sommige promovendi minder gemakkelijk hun onderzoek konden uitvoeren en afronden. Daarnaast kan het zijn dat de verdediging is uitgesteld en dat het promotietraject in formele zin nog niet is afgerond. Dit kan alsnog gebeuren in het komende jaar. 

De cijfers in onderstaande grafiek laten ook zien dat vrouwen steeds beter vertegenwoordigd zijn. Anno 2020 is bijna de helft (49,7%) van de gepromoveerden vrouw. In 2000 was dit ongeveer een derde.

Voor een deel zijn deze promoties voortgekomen uit een aanstelling bij een universiteit of universitair medisch centrum, maar er zijn ook externe promoties. Exacte cijfers over de verhouding tussen de verschillende categorieën gepromoveerden zijn niet beschikbaar. Wel weten we dat het aandeel aangestelde promovendi aan een Nederlandse universiteit voor een steeds groter deel bestaat uit onderzoekers met een niet-Nederlands paspoort, namelijk bijna 53% (exclusief gezondheidszorg; bron VSNU: WOPI 2021).

Onderstaande grafiek van het CBS laat de ontwikkeling zien van het aantal promoties per wetenschapsgebied. Als we de periode vanaf 1990 in ogenschouw nemen, dan zien we dat vooral de Gezondheidszorg (+222%) en Landbouw en diergeneeskunde (+215%) sterk bijdragen aan de groei. In absolute aantallen zijn de cijfers van de Gezondheidszorg het meest in het oog springend met 34% van het totaal aantal promoties in 2020.

OntwikkelingPromotiesDiscipline_NL
Bron: CBS
Notities: Vanaf 2017 gebruikt het CBS een andere ISCED-indeling. Hierdoor lijkt het alsof het aantal promoties in de categorie Techniek, industrie, bouwkunde, zeer zijn gedaald. De promoties zijn echter anders verdeeld. Van twee promoties in 2017 en een promotie in 2019 is het wetenschapsgebied onbekend en daarom niet in bovenstaande grafiek opgenomen.

Wat betreft de verschillende promotiegebieden is er een duidelijk verschil tussen mannen en vrouwen. Mannen hebben de overhand bij de gebieden Techniek en Natuurwetenschappen. Vrouwen zijn in de meerderheid in de Gezondheidszorg en de Sociale wetenschappen.

In onderstaande grafiek is per cohort het percentage promovendi (met een arbeidsovereenkomst) te zien dat gepromoveerd is. De gegevens tot en met de jaaropgaven 2018 zijn meegenomen. Verwacht wordt dat de percentages gepromoveerden van de latere jaren nog zullen stijgen. De Vereniging van Universiteiten (VSNU) meldt, mede op basis van gegevens van eerdere jaren, dat uiteindelijk ongeveer 75% van de promovendi in dienstverband de promotie succesvol afrondt. In het achterliggende bestand (kader rechtsboven) is ook het promotierendement naar de verschillende wetenschapsgebieden uitgesplitst. Hierin is te zien dat het promotierendement per wetenschapsgebied verschilt. Als we naar meerdere jaren kijken, dan is het rendement bij de Landbouw, Techniek en Natuurwetenschappen het hoogst (rond de 80%). Binnen de Rechtswetenschappen is het rendement lager (rond de 60%).

Promotierendement-NL
Bron: VSNU. Jaaropgaven promovendi 2018.
Notities: De onderliggende data hebben een aantal beperkingen. De gegevens zijn exclusief de Erasmus Universiteit Rotterdam (EUR) (2001 en 2002), Universiteit Utrecht (2001 t/m 2007), en Openbare Universiteit. Verder maakt de Wageningen University & Research geen onderscheid tussen standaardpromovendi (promovendi met dienstverband) en contractpromovendi: alle promovendi zijn ingedeeld bij standaardpromovendi.
Definities en afkortingen

Bronnen

DUO 1-cijfer HO bestand

CBS Statline

CPB Stay rates of foreign PhD graduates in the Netherlands Den Haag 2015

M. de Goede, R. Belder en J. de Jonge (april 2013). Academische carrières en loopbaanbeleid. Den Haag: Rathenau Instituut.

Vereniging van Universiteiten (VSNU), Wetenschappelijk Onderwijs Personeel Informatie (WOPI)