Interoperabiliteit: moeten digitale systemen vaker dezelfde taal spreken?
Status: Lopend
Via Instagram kun je niet reageren op een Tiktok-video, en via Signal kun je niet deelnemen aan een groepschat op Whatsapp. De systemen spreken niet dezelfde taal. Oftewel: ze zijn niet inter-operabel. Het verbeteren van interoperabiliteit wordt gezien als een mogelijke manier om afhankelijkheden van grote technologiebedrijven te verminderen. In dit project onderzoeken we welke obstakels er daarbij in de praktijk zijn, en onder welke voorwaarden interoperabiliteit kan bijdragen aan digitale autonomie.
Waarom dit project?
Interoperabiliteit is het vermogen van systemen om met andere systemen te communiceren en gegevens uit te wisselen. Dat kan vrijwillig gebeuren via open standaarden waar meerdere partijen baat bij hebben, of worden afgedwongen via wet- en regelgeving.
Eerdere interoperabiliteitsverplichtingen hebben geleid tot de telefoonnummers waarmee we elkaar nu kunnen bellen, ook al hebben we verschillende telecomproviders. Ook e-mail wordt vaak genoemd als een succesvol voorbeeld van interoperabiliteit: gebruikers van verschillende aanbieders kunnen probleemloos met elkaar communiceren.
Door beleidsmakers en onderzoekers wordt interoperabiliteit gepresenteerd als oplossing voor de problematische afhankelijkheid van grote technologiebedrijven. Het zou daarmee makkelijker worden om over te stappen naar andere aanbieders. Ook zou het voor nieuwe partijen eenvoudiger worden om ertussen te komen.
Maar de praktijk laat zien dat interoperabiliteit niet automatisch de beloftes inlost. Voor emailgebruikers is het bijvoorbeeld helemaal niet eenvoudig om over te stappen naar andere aanbieders. Veel mensen blijven afhankelijk van hun bestaande e-mailadres omdat dit verweven is met hun contacten, accounts en digitale geschiedenis.
Wanneer is interoperabiliteit succesvol? Als het technisch gezien mogelijk is, of pas als het daadwerkelijk de competitie tussen bedrijven bevordert?
Wat gaan we onderzoeken?
We willen inzicht bieden in welke beloften interoperabiliteit in de praktijk kan waarmaken, welke beloften onder druk staan en onder welke voorwaarden interoperabiliteit kan bijdragen aan de maatschappelijke en strategische doelen die eraan worden toegeschreven. Het Rathenau Instituut wil met dit onderzoek bijdragen aan een beter geïnformeerd debat over interoperabiliteit als middel voor meer digitale autonomie.
Interesse? Neem contact op!
Binnenkort organiseert het Rathenau Instituut een expertsessie over dit onderwerp. Wilt u daarbij zijn, of op een andere manier betrokken zijn bij dit project? Neem dan contact op met projectleider Wouter Nieuwenhuizen via w.nieuwenhuizen@rathenau.nl.