Duurzamer wetenschap vraagt om systeemverandering
De verduurzaming van het wetenschapssysteem vraagt om een cultuur- en systeemverandering. Het is niet genoeg om alleen de bedrijfsvoering duurzamer te maken. Dat blijkt uit een nieuw rapport van Het Groene Brein en het Rathenau Instituut.
Onderzoeksinstituten, hogescholen, universiteiten en Universitaire Medische Centra willen graag verduurzamen. Een nieuw rapport van Het Groene Brein en het Rathenau Instituut toont waar de grootste belemmeringen en kansen liggen, welke spelers een sleutelrol vervullen en wat er nodig is om duurzaamheid te verankeren in onderwijs, onderzoek en de eigen praktijk.
Het rapport laat zien dat het voor de verduurzaming van het wetenschapssysteem niet genoeg is om alleen de bedrijfsvoering duurzaam te maken. Er is een cultuur- en systeemverandering nodig. Cruciaal is dat duurzaamheid in alle kernfuncties van het wetenschapssysteem wordt doorgevoerd. Dus in onderwijs, onderzoek en valorisatie. Door deze combinatie, aldus het rapport, kan de sector bijdragen aan een duurzame, rechtvaardige en toekomstbestendige samenleving.
De analyse naar hoe transitie naar een duurzame wetenschap kan plaatsvinden, kwam tot stand in brede consultatie met de kennissector. Het Rathenau Instituut droeg onder andere bij met een overzicht van onderzoeksinitiatieven die op een alternatieve, meer duurzame manier werken.
Het instituut verkende zogenoemde transformatieve initiatieven, zoals living labs en instituten voor transdisciplinair onderzoek. Deze initiatieven laten niet alleen zien dat het anders kan, maar ook wat het oplevert. Succesvolle niches doorbreken meerdere problemen tegelijk. Dit lukt alleen wanneer de juiste randvoorwaarden in termen van financiering, waardering en coördinatie aanwezig zijn.
Over het project
De studie is uitgevoerd in opdracht van NWO en het Klimaatonderzoek Initiatief Nederland. De projectleiding was in handen van Het Groene Brein, een netwerkorganisatie op het gebied van duurzaamheid.
Bijeenkomst
Op 9 november 2026 organiseert de KNAW een bijeenkomst met de betrokken instellingen om tot gerichte vervolgacties te komen voor de in het rapport geïdentificeerde knop 'coördinatie'. Aanmelden kan via een formulier.
Download het rapport
Het Groene Brein & Rathenau Instituut (2026). Verduurzaming van het wetenschapssysteem. Transitieanalyse van de systemische verduurzaming van hoger onderwijs, onderzoek en het kennissysteem in Nederland. Downloadpagina en meer informatie.