Digitalisering en sociale relaties

Binnen de dialogen over digitalisering en sociale relaties reflecteren we op de effecten van digitalisering op bijvoorbeeld vriendschap, liefde en (on)sterfelijkheid. Hierbij stellen we vragen zoals: Welke invloed hebben datingapps op hoe wij liefdesrelaties aangaan en wat vinden we daarvan? (Hoe) zou dit in de toekomst anders moeten? Hoe willen we dat vriendschap er in de toekomst uitziet, en welke rol spelen digitale middelen daar dan in?

Deelnemers aan de burgerpanels hangen hun toekomstideeën aan een waslijn
Foto: Astrolads

Twee grote burgerpanels

Op 2 november 2024 spreken mensen uit de provincies Groningen en Drenthe over de impact van digitalisering op sociale relaties. Ze uiten onder meer hun zorgen over de grote snelheid waarmee technologie zich ontwikkelt en hoe technologie kan leiden tot vervreemding tussen mensen. Tegelijkertijd zien ze kansrijke toepassingen van digitale technologie in de toekomst, bijvoorbeeld bij het tegengaan van eenzaamheid. Lees het verslag.

Een paar maanden later, op 2 februari 2025, gaan mensen uit Zuid-Holland en Zeeland met elkaar in dialoog. Ze zijn het erover eens dat kernwaarden als vertrouwen, betrouwbaarheid en authenticiteit, en ook medeleven, waardigheid en respect centraal moeten blijven staan. Lees het verslag.

Vier video's die aanzetten tot nadenken

We maakten vier video-columns die helpen om na te denken over vraagstukken rond digitalisering en sociale relaties. De video's werden ook vertoond aan de deelnemers van de burgerberaden.

Vier miniaturen van video's over digitalisering en sociale relaties

Opinie in Trouw, artikel in Sociale Vraagstukken, podcast

Wat moet er met jouw gegevens gebeuren na je dood? In dagblad Trouw pleiten onderzoekers Bo Hijstek en Linda Kool voor de invoering van een datacodicil. Lees het opiniestuk op de site van het Rathenau Instituut of in Trouw.

Steeds meer mensen gaan vriendschappelijke relaties aan met apps. Onderzoekers Linda Kool, Marit de Jong en Willemine Willems wijzen er in Sociale Vraagstukken op dat dat ons vermogen aantast om als mensen met elkaar samen te leven. Lees het artikel op Sociale Vraagstukken.

Zou jij willen chatten met een digitale simulatie van een overleden dierbare? En mogen jouw nabestaanden na je eigen overlijden al je digitale gegevens gebruiken om zo’n simulatie te maken? Daarover gaat aflevering 3 van onze podcast Verrekijkers. Luister Worden we straks digitaal onsterfelijk?

Illustraties van de relatie tussen technologie en sociale relaties: een game night, sociaal contact dankzij een AI coach en digitalisering als een tool

Begrens de invloed van digitale technologie rond relaties

De resultaten van deze eerste serie van gesprekken zijn inmiddels bekend. Het blijkt dat de deelnemers bang zijn dat digitale metgezellen de vriendschappelijke en liefdesrelaties met mensen vervangen. Daardoor, zo vrezen ze, raken sociale interacties uitgehold en komt het vermogen tot menswaardig samenleven onder druk.

Bepaal de grenzen van AI en digitale technologie in ons emotionele, sociale en liefdesleven. Zorg daarbij dat digitale technologie onze sociale relaties verrijkt in plaats van verarmt. Dat is de opdracht die burgers geven aan beleidsmakers, politici en zichzelf na de eerste reeks gesprekken van het Rathenau Instituut met burgers over de digitale toekomst. De analyse van de dialogen werd gepubliceerd in het rapport 'Hoeveel pixels is een knuffel?'.

 

Hoeveel pixels is een knuffel? Coverfoto rapport

KLIK magazine - Hoe digitaal zijn jouw relaties?

Het onderzoeksrapport vormt samen met het magazine KLIK de afronding van het eerste deel van het Dialoogprogramma digitale toekomst. In KLIK lees je wat mensen met allerlei verschillende achtergronden vertelden tijdens dialoogsessies in Zeeland, Groningen, Zuid-Holland en Drenthe. Ook lees je interviews met experts en kun je inspiratie en kennis opdoen in de vele illustraties, quizzen en columns. 

Fysieke exemplaren verspreiden we via huisartsen en bibliotheken. Met KLIK wil het Rathenau Instituut laten zien dat digitalisering van persoonlijke relaties ons allemaal raakt. We nodigen iedereen uit om na te denken over de vraag wat wel en niet wenselijk is op dit vlak.

Onderzoeker Marit de Jong overhandigt het eerste exemplaar van KLIK aan een deelnemer aan de dialogen
Onderzoeker Marit de Jong overhandigt het eerste KLIK Magazine aan een deelnemer aan de dialogen. Foto: Rathenau Instituut

Contact

Het dialoogprogramma Digitale toekomst bestaat uit:

Voor het dialoogprogramma ontvangt het Rathenau Instituut financiering van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Vragen of opmerkingen over het Dialoogprogramma digitale toekomst? Mail naar digitaletoekomst@rathenau.nl