Defensie en Europa steeds belangrijker voor onderzoek en innovatie
De overheidsinvesteringen voor onderzoek en ontwikkeling dalen de komende vier jaar met een miljard euro, tenzij het kabinet-Jetten extra investeert. Een uitzondering zijn de defensiegerelateerde uitgaven. Die stijgen juist van 300 miljoen naar 400 miljoen euro. Verder ontvangt Nederland gemiddeld ongeveer 1,1 miljard euro per jaar uit Europa. Het Europese budget voor onderzoek en innovatie verdubbelt mogelijk vanaf 2028. Dat blijkt uit de publicatie 'TWIN 2024-2030' die het Rathenau Instituut vandaag uitbrengt.
In de tabellen en grafieken van de publicatie zijn de financieringsimpulsen van de kabinetten-Rutte III en IV zichtbaar als een tijdelijke hobbel. Daarna volgen de bezuinigingen van het kabinet-Schoof. Zonder eventuele investeringen van het kabinet-Jetten dalen de R&D-uitgaven van de rijksoverheid van 9,6 miljard euro in 2026 naar 8,6 miljard in 2030.
3% bbp verder buiten bereik
De totale R&D-uitgaven in Nederland schommelen als percentage van het bbp al ruim een decennium tussen de 2,1 en 2,3%. Nederland streeft naar de Europese doelstelling van 3%. Om die 3% in 2026 te halen, is 12,7 miljard euro extra nodig. Daarvan zou minimaal 1,2 miljard van de overheid moeten komen. De rest is voor rekening van het bedrijfsleven en voor buitenlandse en overige partijen.
Meer defensie
In het nieuwste overzicht van het Rathenau Instituut vallen de uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling die gerelateerd zijn aan defensie op. Die stijgen van 313 miljoen euro in 2024 naar 409 miljoen in 2030. Een toename van 31%.
Europa steeds belangrijker
Verder zijn Europese middelen steeds belangrijker voor Nederlandse onderzoekers. Gemiddeld kreeg ons land de afgelopen jaren 1,1 miljard euro per jaar. Daarmee behoort Nederland tot de top 5 met Duitsland, Spanje, Frankrijk en Italië. De Europese Commissie wil voor de periode 2028-2034 het budget voor onderzoek bijna verdubbelen. Als dat doorgaat, en als Nederland even goed blijft scoren, dan zou dat betekenen dat de 1,1 miljard euro per jaar in de toekomst kan stijgen tot 2 miljard euro per jaar.
Schoksgewijs
'Ik maak me wel zorgen over de schoksgewijze stijgingen en dalingen,' zegt Alexandra Vennekens. Ze coördineert het onderzoek rond cijfers en inzichten over het wetenschapssysteem. 'We zien in onze meer kwalitatieve onderzoeken dat grote brokken impulsfinanciering leiden tot veel tijdelijke arbeidscontracten en een gebrek aan langetermijnperspectief voor onderzoek. Er wordt dan onvoldoende gebouwd aan een stabiele kennisbasis. Dat is niet duurzaam en leidt mogelijk tot inefficiënties.'
Over TWIN
TWIN is een acroniem voor Totale investeringen in Wetenschap en INnovatie. Het Rathenau Instituut publiceert sinds 2011 jaarlijks over de rijksuitgaven aan onderzoek. In 2014 kwamen daar cijfers bij over innovatie en vanaf 2017 over de provincies en Europa. Het instituut volgt de internationale afspraken voor het opstellen van R&D-statistieken en gaat voor de begroting en meerjarenramingen uit van de rijksbegrotingen van Prinsjesdag. Eventuele veranderingen gedurende het jaar, bijvoorbeeld door voornemens van het kabinet-Jetten en de voorjaarsnota, worden meegenomen in de volgende TWIN-cijfers.
Over het Rathenau Instituut
Het Rathenau Instituut houdt zich al veertig jaar bezig met onderzoek en debat over de impact van wetenschap, technologie en innovatie op de samenleving. Een van de taken is het vergroten van het inzicht in de werking van het wetenschapssysteem. Dit doet het instituut onder andere met analyses en door het beschikbaar stellen van feiten en cijfers zoals in de vandaag verschenen publicatie.
