Tijdreeks R&D-uitgaven in Nederland naar financieringsbron en uitvoerende sector

Geld

Datapublicatie

Wie financiert R&D in elke sector? Research & Development (R&D) vindt plaats in verschillende sectoren: bedrijven, instellingen voor hoger onderwijs en onderzoeksinstellingen. In deze datapublicatie geven we een vergelijking van het uitgegeven geld per sector en hun financiers door de jaren heen.

In het kort

  • Bedrijven betalen het merendeel van hun eigen R&D.
  • Hoger onderwijsinstellingen ontvangen geld voor R&D vooral van de overheid.
  • Onderzoeksinstellingen worden voornamelijk gefinancierd door de overheid.

Financieringsbron R&D

Verschillende partijen investeren in R&D en zijn daarmee een financieringsbron: buitenlandse partijen, private non-profit (PNP) partijen, hoger onderwijs, bedrijven en de Nederlandse overheid.
 

Wie betaalt wat?

R&D wordt uitgevoerd door drie uitvoerende sectoren:

  1. bedrijven
  2. hoger onderwijsinstellingen
  3. onderzoeksinstellingen

Per sector bekijken we uit welke financieringsbronnen het geld voor hun R&D-activiteiten komt en welke trends er zijn waar te nemen.
 

1. Bedrijven

Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Statline.
Notities: De cijfers voor 2022 zijn nader voorlopig en voor 2023 en 2024 zijn voorlopig. Er is sprake van drie trendbreuken, in 2011, 2012 en 2013. In 2011 werden bedrijven met minder dan 10 werknemers ook opgenomen in de R&D-statistiek. Vanaf 2012 is het aantal geënquêteerde instellingen sterk vergroot. In 2019 heeft het CBS de R&D-statistieken voor Nederland in overeenstemming gebracht met de internationale richtlijnen zoals vastgelegd in de Frascati handleiding. Deze revisie is doorgevoerd met terugwerkende kracht vanaf 2013. Voor een toelichting zie de rubriek over de data in de factsheet financiering en uitvoering van R&D in Nederland.

Inhoudelijke toelichting
De absolute R&D-uitgaven van bedrijven nemen gestaag toe naar 18,7 miljard euro in 2024. Bedrijven zijn niet erg afhankelijk van andere partijen voor financiering. Tussen de 80 en 83% van de R&D-financiering van bedrijven komt bij de bedrijven zelf terecht, met enkele uitschieters omlaag.

Overheidsfinanciering van R&D in de bedrijvensector schommelt sinds 2013 vrij constant tussen de 6% en 7%. Financiering uit het buitenland bedraagt in diezelfde periode ongeveer 10-12%.

2. Hogeronderwijsinstellingen 

Bron: CBS, Statline
Notities: De HO-sector bestaat uit universiteiten, universitair medische centra en instellingen voor hbo. De cijfers over het hoger onderwijs als (eigen interne) financieringsbron zijn in de figuur weggelaten, omdat het voor een tweetal jaren slechts om een bedrag van 1 miljoen ging. De cijfers voor 2022 zijn nader voorlopig en voor 2023 en 2024 zijn voorlopig. Er is sprake van drie trendbreuken, in 2011, 2012 en 2013. In 2011 werden bedrijven met minder dan tien werknemers ook opgenomen in de R&D-statistiek. Vanaf 2012 is het aantal geënquêteerde instellingen sterk vergroot. In 2019 heeft het CBS de R&D-statistieken voor Nederland in overeenstemming gebracht met de internationale richtlijnen zoals vastgelegd in de Frascati handleiding. Deze revisie is doorgevoerd met terugwerkende kracht vanaf 2013. Voor een toelichting zie de rubriek over de data in de factsheet financiering en uitvoering van R&D in Nederland.

Inhoudelijke toelichting
De overheid is de voornaamste financieringsbron voor R&D-activiteiten van hoger onderwijsinstellingen. Sinds 2011 draagt de overheid tussen de 77% en 80% bij aan de totale R&D-uitgaven in het hoger onderwijs. Het aandeel financiering van bedrijven was vanaf 2011 vrij constant ongeveer 8%, maar neemt de laatste jaren wat terug, naar 5% in 2024. Financiering vanuit het buiteland bedraagt sinds 2013 zo'n 8-9%.

3. Onderzoeksinstellingen

Bron: CBS, Statline
Notities: De sector onderzoeksinstellingen omvat ook de privaat PNP-sector: overwegend charitatieve instellingen, gevestigd in Nederland, die fondsen werven en voornamelijk optreden als financier van onderzoek. De cijfers 2022 tot en met 2024 zijn voorlopig. Er is sprake van drie trendbreuken, in 2011, 2012 en 2013. In 2011 werden bedrijven met minder dan 10 werknemers ook opgenomen in de R&D-statistiek. Vanaf 2012 is het aantal geënquêteerde instellingen sterk vergroot. In 2019 heeft het CBS de R&D-statistieken voor Nederland in overeenstemming gebracht met de internationale richtlijnen zoals vastgelegd in de Frascati handleiding. Deze revisie is doorgevoerd met terugwerkende kracht vanaf 2013. Voor een toelichting zie de rubriek over de data in de factsheet financiering en uitvoering van R&D in Nederland.

Inhoudelijke toelichting
De overheid is de belangrijkste financier van R&D bij onderzoeksinstellingen. Sinds 2013 financiert de overheid tussen de 75% en 78% van het onderzoek aan deze instellingen. In 2023 nam dit aandeel af naar 69%, hoewel het in 2024 weer iets toenam naar 73%. Vanwege een definitiewijziging zijn gegevens over de jaren voor 2013 niet vergelijkbaar. 
 

Voor een uitleg van de gebruikte definities en afkortingen verwijzen we graag naar de webpagina Definities en afkortingen.

Downloads

Gerelateerde publicaties

  • Financiering en uitvoering van R&D in Nederland
  • Nederlandse overheidsbijdrage aan R&D - naar type financiering
  • Private non-profit financiering van onderzoek in Nederland
  • R&D-uitgaven naar sector van uitvoering en wetenschapsgebied
  • R&D-uitgaven en -capaciteit naar wetenschapsgebied
  • Tijdreeks R&D-uitgaven in Nederland naar financieringsbron en uitvoerende sector
  • Overheidsfinanciering van R&D