Nederlandse overheidsbijdrage aan R&D - naar type financiering
De R&D-financiering door de overheid kan verdeeld worden over institutionele financiering en project- of programmafinanciering. In deze datapublicatie laten we de ontwikkeling zien van het aandeel projectfinanciering van de Nederlandse overheid door de jaren heen. Vervolgens kijken we naar de verdeling van de project- en institutionele financiering van de R&D-uitgaven per departement.
In het kort
- Het aandeel projectfinanciering van de Nederlandse overheid in 2024 is 36%.
- Het aandeel projectfinanciering stijgt o.a. door het Nationaal Groeifonds.
- Het aandeel project- en institutionele financiering varieert sterk tussen de departementen.
Directe overheidsfinanciering R&D in Nederland
| Aandeel projectfinanciering | Budget en meerjarenraming | |
| 2005 | 23,3 | |
| 2006 | 25,4 | |
| 2007 | 26,4 | |
| 2008 | 26,3 | |
| 2009 | 29,2 | |
| 2010 | 30,8 | |
| 2011 | 30,4 | |
| 2012 | 29,2 | |
| 2013 | 29,4 | |
| 2014 | 28,3 | |
| 2015 | 27,6 | |
| 2016 | 30,8 | |
| 2017 | 31,3 | |
| 2018 | 33,4 | |
| 2019 | 32,9 | |
| 2020 | 31,3 | |
| 2021 | 33 | |
| 2022 | 32 | |
| 2023 | 33 | |
| 2024 | 36 | |
| 2025 | 38 | |
| 2026 | 41 | |
| 2027 | 41 | |
| 2028 | 41 | |
| 2029 | 38 | |
| 2030 | 37 |
Inhoudelijke toelichting
Bij R&D-financiering door overheidsdepartementen kan een onderscheid gemaakt worden tussen institutionele financiering en project- of programmafinanciering. Het aandeel projectfinanciering stijgt tussen 2005 en 2010, gevolgd door een licht variërend beeld. Tussen 2010 en 2015 is het aandeel projectfinanciering gedaald, met name als gevolg van het stopzetten van verschillende subsidievormen (zoals de FES-programma’s). Daarna groeide het aandeel projectfinanciering door naar 36% in 2024. De verwachting is dat het aandeel projectfinanciering de komende jaren verder gaat toenemen tot 41% in 2026, onder andere door de middelen van het Nationaal Groeifonds. Daarna neemt het aandeel projectfinanciering naar verwachting weer licht af.
Nederland heeft met 36% in 2024 een gemiddeld aandeel projectfinanciering wanneer we dit vergelijken met het gemiddelde van de EU-landen met beschikbare data (39%), door de verwachte stijging naar 38% in 2025. Het aandeel projectfinanciering loopt sterk uiteen tussen landen (voor zover informatie beschikbaar). Zo wordt in Oostenrijk in 2024 26% van de R&D-uitgaven van de overheid besteed via projectfinanciering en in België ligt het percentage op 51%.
Directe overheidsfinanciering R&D 2024 per departement
| Projectfinanciering | Institutionele financiering | |
| Algemene Zaken | 0,56 | 0 |
| Justitie en Veiligheid | 35,1 | 0 |
| Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties | 37,82 | 0 |
| Buitenlandse Zaken | 51,97 | 0,4 |
| Volksgezondheid, Welzijn en Sport | 463,98 | 96,45 |
| Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur | 225,64 | 81,15 |
| Economische Zaken/Klimaat en Groeie Groei | 961,62 | 487,63 |
| Sociale Zaken en Werkgelegenheid | 9,42 | 5,03 |
| Defensie | 156,41 | 97,27 |
| Infrastructuur en Waterstaat | 72,67 | 196,88 |
| Onderwijs, Cultuur en Wetenschap | 1192,3 | 4742,24 |
Inhoudelijke toelichting
Departementen die voornamelijk institutionele financiering geven zijn Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) met 80% en Infrastructuur en Waterstaat met 73% (in 2024). Het hoge aandeel institutionele financiering bij OCW is grotendeels toe te schrijven aan de structurele financiering van de universiteiten (eerste geldstroom), die twee derde deel uitmaakt van het departementale onderzoeksbudget. Economische Zaken en Volksgezondheid, Welzijn en Sport, beide departementen met een relatief groot onderzoeksbudget, gaven respectievelijk 66% en 83% van hun onderzoeksbudget uit via projectfinanciering. Algemene Zaken, Justitie en Veiligheid en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties - departementen met een relatief klein onderzoeksbudget - zetten hun onderzoeksbudget volledig uit via projectfinanciering.