calendar tag arrow download print
Image
Drie jongeren tellen vanuit hun kamer de vogels in de tuin voor de Nationale Tuinvogeltelling.
artikel
23 februari 2021

Burgers bij wetenschap betrekken kan beter

open science publieke betrokkenheid UNESCO
Bijna 200.000 mensen deden mee aan de Nationale Tuinvogeltelling (foto: Sabine Joosten/HH)
Burgers bij onderzoek betrekken, komt in Nederland nog maar mondjesmaat van de grond. Dat is een van de conclusies uit het rapport 'Samen verder met open science'. De Nederlandse en de Europese overheid hebben hoge verwachtingen van de zogenoemde open science, waarbij wetenschappers zich open opstellen voor andere wetenschappers en voor de samenleving. Het rapport presenteert vijf stappen om burgers op een meer betekenisvolle manier bij wetenschap te betrekken.

In het kort:

  • Open science richt zich nog vooral op het openbaar toegankelijk maken van publicaties en data.
  • Burgers hebben interesse om meer bij onderzoek betrokken te worden.
  • Minder jargon en academisch taalgebruik kan onderzoek toegankelijker maken.

Wanneer wetenschappers burgers meer bij hun onderzoek betrekken, kan dat leiden tot beter en relevanter onderzoek. Burgers kunnen helpen met het bepalen van de onderzoeksvragen, data verzamelen, resultaten verspreiden en toepassen in de praktijk. Daarnaast is ‘deelhebben aan wetenschappelijke vooruitgang en profiteren van de resultaten daarvan’ een mensenrecht, zo stelt artikel 27 van de mensenrechtenverklaring van de Verenigde Naties.

Profijt voor burgers en onderzoekers

Het beleid van de overheid voor open science richt zich nog vooral op het openbaar toegankelijk maken van publicaties en data. Daardoor is het feitelijk vooral interessant voor andere wetenschappers. Om burgers op een zinvolle manier bij onderzoek te betrekken, is het belangrijk dat meedoen aan onderzoek zo toegankelijk mogelijk wordt. Dat betekent onder andere minder jargon en academisch taalgebruik. Ook moet het voor onderzoekers aantrekkelijker worden om burgers te betrekken, bijvoorbeeld door dit op te nemen als criterium bij subsidieaanvragen.

Het vandaag gepubliceerde rapport bouwt voort op eerdere onderzoeken van het Rathenau Instituut naar hoe burgers betrokken worden bij onderzoek in de psychiatrie, het onderwijs en naar waterkwaliteit. Deze sectoren bieden mogelijkheden voor betekenisvolle betrokkenheid waarvan zowel onderzoekers als burgers profijt hebben. Zo leidt de groeiende betrokkenheid van patiënten bij onderzoek in de psychiatrie tot een verschuiving van de onderzoeksthema’s. Het medische perspectief, waarbij het vooral gaat om het begrijpen en genezen van psychiatrische aandoeningen, wordt aangevuld met een patiëntenperspectief, dat meer nadruk legt op de kwaliteit van de zorg en empowerment.

Nationale Wetenschapsagenda

‘Nederlanders hebben ook wel degelijk interesse om bij onderzoek betrokken te worden’, zegt directeur Melanie Peters van het Rathenau Instituut. ‘Toen ze in 2015 vragen voor de Nationale Wetenschapsagenda konden indienen, leverde dat bijna 12.000 reacties op. En vorige maand nog deden bijna 200.000 mensen mee aan de Nationale Tuinvogeltelling. Dat waren er twee keer zoveel als een jaar eerder, toen er ook al sprake was van een record. Maar het is belangrijk dat wetenschappers burgers ook op een meer inhoudelijke manier betrekken. Dan wordt de samenwerking nog productiever.’

Later dit jaar presenteert Unesco, de organisatie van de Verenigde Naties voor onderwijs en wetenschap, een wereldwijde richtlijn voor open science.

Gerelateerde content: